The Japan Diet – Phòng ngừa bệnh xơ vữa động mạch (P.12)

Cần phải làm gì để giảm thiểu nguy cơ bệnh xơ vữa động mạch ?

Cải thiện thói quen sinh hoạt hằng ngày

Để phòng ngừa các bệnh mạch máu do xơ vữa động mạch thì nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc cải thiện thói quen sinh hoạt hằng ngày như dưới đây rất quan trọng.

1. Bỏ thuốc

  • Bỏ thuốc không phân biệt tuổi tác, nam nữ, thời gian, phòng ngừa các bệnh liên quan đến mạch máu, tim, não, phòng ngừa bệnh tiến triển và giảm tỉ lệ tử vong.
  • “Hoàn toàn không hút” sẽ mang đến hiệu quả cho bệnh nhân. Cho dù có đổi qua các loại thuốc khác như ít nicotine, ít hắc ín (Tar), thuốc lá loại mới (thuốc lá điện tử) thì cũng không mang lại hiệu quả.
  • Hút thuốc bị động (Hít từ những người xung quanh) cũng nguy hiểm như bản thân mình tự hút.

2. Liệu pháp dinh dưỡng

  • Đầu tiên phải giữ cân nặng phù hợp. Cân nặng phù hợp sẽ được bác sĩ và các chuyên gia dinh dưỡng tư vấn. Nên duy trì ở mức cân nặng tiêu chuẩn (Chiều cao (m) X Chiều cao (m) X 22).
  • Cân bằng năng lượng và dinh dưỡng sẽ được bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng tư vấn. Đối với những trường hợp cần giảm cân, lượng năng lượng hấp thụ một ngày cho những bệnh nhân lao động nhẹ sẽ duy trì từ 25 ~ 30, lao động bình thường duy trì từ 30 ~ 35, những bệnh nhân lao động nặng duy trì từ 35~. Tùy thuộc vào kế hoạch giảm cân thì lượng năng lượng hấp thụ vào sẽ khác nhau nên cần phải nghe tư vấn và giải thích từ bác sĩ và các chuyên gia dinh dưỡng.
  • Việc phân phối năng lượng như dưới đây được đánh giá là tốt: Chất béo: 20 ~ 25%, axit béo bão hòa: 4.5 ~ 7%, tinh bột: 50 ~ 60%.
  • Cùng chú ý đến cách ăn uống các thực phẩm dưới đây:
    • Hạn chế ăn mỡ động vật (mỡ lợn, bơ), thịt nhiều mỡ (thịt thăn, thịt băm).
    • Nên chọn các loại sữa, chế phẩm từ sữa ít chất béo.
    • Lượng hấp thụ cholesterol 1 ngày dưới 200mg, hạn chế các chất béo có nguồn gốc công nghiệp.
    • Bổ sung cá, các loại axit béo không bão hòa đa nhóm n-3 trong dầu cá (EPA, DHA).
    • Bổ sung chất xơ thực vật.
    • Lượng muối mỗi ngày <6g.
    • Bia rượu mỗi ngày dưới 25g (tương đương 1 lon bia/ 1 cốc rượu trắng)
    • Chọn các loại ngũ cốc chưa qua chế biến và các loại ngũ cốc thô khác.
    • Bổ sung các loại đậu nành và chế phẩm từ đậu nành.
    • Bổ sung rau củ (Rau củ màu vàng xanh, các loại rau củ khác), rong biển, nấm, Konnyaku.
    • Ăn vừa đủ trái cây (Các loại trái cây ít ngọt).
    • Hạn chế ăn các loại bánh kẹo chứa đường trái cây và đường công nghiệp.

3. Phương pháp vận động

Để phòng ngừa các bệnh mạch máu tim não, cần phải tăng cường vận động thân thể trong cuộc sống sinh hoạt hằng ngày và vận động tăng cường thể chất cho cơ thể.

Vận động có hai loại là vận động nhẹ (đi bộ, chạy bộ) và vận động nặng (Các bài tập sử dụng trọng lượng của chính bạn nhưng ngồi xổm, tập tạ…) nhưng điều quan trọng là nên tập cả hai cùng lúc. Luyện tập dưới nước hoặc leo cầu thang bao gồm các yếu tố của cả hai loại vận động trên. Tùy vào mục tiêu là tập nhẹ nhàng hay tập nặng mà sắp xếp thời gian tập khác nhau, vận động nhẹ mỗi ngày trên 30 phút (có thể nghỉ giải lao giữa buổi), ít nhất phải tập 1 tuần 3 ngày, vận động nặng tập 10 ~ 15 lần trong 2~4 hiệp, tuần 3 ngày. Hạn chế tối đa việc vừa ngồi vừa làm việc.

Sử dụng thuốc

Trường hợp nếu cải thiện tình trạng thói quen ăn uống và vận động nhưng vẫn không cải thiện được yếu tố nguy cơ thì sẽ bắt đầu sử dụng thuốc để điều trị. Để dự phòng bệnh mạch máu não do xơ vữa động mạch thì cần phải uống các loại thuốc phù hợp với tình trạng bệnh. Những loại thuốc thường được dùng như dưới đây.

Có một số loại thuốc không thể sử dụng cho phụ nữ có thai/ có khả năng có thai/mong muốn có thai nên những trường hợp này cần trao đổi lại với bác sĩ trước khi sử dụng.

1. Bệnh rối loạn mỡ máu

  • Thuốc giảm cholesterol: Statin, thuốc ức chế vận chuyển cholesterol trong ruột non, hạt nhựa trao đổi ion âm.
  • Thuốc giảm Triglyceride (chất béo trung tính): các thuốc hệ fibrato, chất điều biến PPARα chọn lọc, axit béo không bão hòa đa n-3.
  • Tùy theo độ nguy hiểm do xơ vữa động mạch của từng bệnh nhân mà mục tiêu quản lý LDL cholesterol và Triglyceride khác nhau. Để hiệu quả điều trị bệnh đạt hiệu quả cao nhất thì bác sĩ cũng dựa vào đấy để đưa ra liều lượng thuốc thích hợp.
  • Đầu tiên sẽ cho bệnh nhân sử dụng 1 loại thuốc trước, xem xét hiệu quả và kê đơn thêm loại khác.
  • Chú ý tác dụng phụ của thuốc: thuốc có thể dẫn đến những tác dụng phụ như triệu chứng cơ xương như đau cơ, yếu cơ, triệu chứng của hệ tiêu hóa như tiêu chảy, rối loạn chức năng gan, dị ứng da.

2. Bệnh tăng huyết áp

  • Thuốc kháng canxi làm giãn mạch máu, Thuốc ức chế ARB / ACE làm giãn nở mạch máu và bảo vệ các cơ quan như tim và thận, thuốc lợi tiểu.
  • Chọn thuốc còn tùy thuộc vào những bệnh kèm theo. Trường hợp bệnh nhân bị nhồi máu não, tai biến mạch máu não thường được chỉ định thuốc kháng canxi, trường hợp bệnh nhân bị đau thắt ngực, tim to, rối loan chức năng thận nhẹ thì thường được chỉ định sử dụng thuốc ức chế ACE hoặc ARB. Trường hợp một loại thuốc không làm giảm được huyết áp thì có thể sử dụng 2 loại cùng một lần.
  • Thuốc có một vài tác dụng phụ như: Hoa mắt chóng mặt, mệt mỏi, triệu chứng mất nước, mạch chậm.

3. Đái tháo đường

  • Để giảm đường trong máu thì hoạt động của hoocmon insulin có vai trò quan trọng nhất. Tùy vào tác dụng và tình trạng tiết insulin mà chọn các loại thuốc phù hợp.
  • Thuốc cải thiện hoạt động của insulin: Thuốc biguanide, thuốc thiazolidine.
  • Thuốc kích thích tiết insulin: Thuốc sulfonylurea, thuốc glinide, chất ức chế DPP-4, thuốc tác dụng lên thụ thể GLP-1.
  • Thuốc ức chế hấp thụ đường: thuốc ức chế α glucosidase
  • Thuốc kiểm soát bài tiết đường vào nước tiểu: Thuốc ức chế SGLT 2
  • Insulin (Tiêm): Khi insulin không tiết hoặc tiết quá ít, phương pháp tiêm insulin sẽ được lựa chọn, tùy vào thời gian hiệu quả của thuốc mà chia ra làm những loại thuốc như: tác dụng siêu nhanh, tác dụng nhanh, tác dụng vừa, tác dụng chậm.
  • Những tác dụng phụ cần chú ý: Thuốc sẽ gây giảm đường máu và dẫn đến một số tác dụng phụ (run, hoa mắt chóng mặt, ngất) nên hãy chú ý lắng nghe lời khuyên từ bác sĩ, dược sĩ và chuyên gia chỉ đạo bệnh đái tháo đường.

Để sử dụng thuốc mang lại hiệu quả tốt nhất cần chú ý đến các loại thuốc kèm theo.

  • Những bệnh nhân giảm chức năng thận nếu sử dụng cùng lúc giữa Statin, các thuốc hệ fibrato và chất điều biến PPARα chọn lọc sẽ dễ dẫn đến tác dụng phụ.
  • Sử dụng cùng lúc Statin và chất dẫn xuất axit nicotin thì cần chú ý xuất hiện rối loạn chức năng gan.
  • Sử dụng cùng lúc Statin và Axit béo không bão hòa đa hệ n-3 sẽ dễ bị xuất huyết nên cần chú ý không được sử dụng các thuốc tan huyết (như thuốc chống đông máu, thuốc chống ngưng tập tiểu cầu).

Hơn nữa cũng có rất nhiều thực phẩm giúp tăng cường hoặc giảm tác dụng của thuốc, cần phải chú ý khi kết hợp thuốc.

  • Nước ép nho: Có tính năng làm giảm tác dụng của thuốc kháng canxi sử dụng trong bệnh cao huyết áp.
  • Natto (đậu nành lên men Nhật Bản), rau củ màu xanh vàng, nước bổ sung rau củ, tảo chứa nhiều vitamin K sẽ làm giảm tác dụng chống đông của warfarin.

Có thể có những tác dụng phụ khi sử dụng thuốc nên phòng khám METiC khuyến khích các bạn cần phải trao đổi với bác sĩ và dược sĩ trước khi sử dụng thuốc.